محمد حسن خان اعتماد السلطنه

562

چهل سال تاريخ ايران ( فارسى )

درگذشت . الله‌ويردى خان ( ص 49 - ص 26 چاپ اول ) پسر قاسمعلى خان بهارلو كه در 1267 سرهنگ توپخانه و در سفر عراق همراه شاه بود . در جنگ هرات نيز شركت داشت و در ثلث آخر سلطنت ناصر الدين شاه سرتيپ اول و ميرپنج و رئيس توپخانه بود و در روز پنجشنبه دوم جمادى الاولى 1304 درگذشت و كامران ميرزا در مقام تحصيل پول از ماترك او برآمد و پس از اقدامات ناشايسته‌اى سه هزار تومان براى خود و پدرش از زن او وصول كرد . فتحعلى خان ( ص 49 - ص 26 چاپ اول ) از سرور الدوله دختر سلطان مراد ميرزاى حسام السلطنه زن اول كامران ميرزا كه در وقت سحر شب جمعه 5 رمضان 1302 متولد شد و وقتى كه يكسال و نيمه شد امارت توپخانه را به نام او كردند و او كه طفلى دوست داشتنى بود شش سال بيشتر عمر نكرد و در شب 4 شنبه 10 جمادى الثانيهء 1308 دو از شب رفته درگذشت و با تشريفات زياد در امامزاده زيد دفن شد . ( خاطرات اعتماد السلطنه ، ص 414 و 836 ) امين نظام ، صادق خان ( ص 49 - ص 26 چاپ اول ) اولين فارغ التحصيل دار الفنون كه دورهء توپخانه را به پايان رسانيد . در اواخر 1296 مأمور تحويل گرفتن محال قطور شد و در 1302 مأمور تحديد حدود سرحدات خراسان . مترجم او ميرزا رضا خان تبريزى ملقب به معين الوزاره ( ارفع الدوله و پرنس ارفع بعدى ) بود و عجب اين است كه ميرزا رضا خان در كتاب خاطرات خود اسامى اعضاى كميسيون را نوشته و نامى از وى نبرده است . ( ايران ديروز ، ص 105 ) به هر صورت چنانچه معروف است در اين مسئله امين نظام چهل هزار منات از روسها گرفته و نقشهء سرحدى را كه به موجب آن چندين فرسخ مربع از خاك ايران را در خاك روسيه قرار داده بودند امضاء كرده بود . به اين معنى كه نهر موسى خانى را كه براى آوردن آب به صحرا بوده است با اترك جا زده بودند ، در حالىكه اترك از اين نهر مسافتى به‌طرف شمال قرار داشت . در 1304 كه الله وردى خان توپچىباشى درگذشت و پسر يكسال و نيمهء كامران - ميرزا به امارت توپخانه تعيين شد وى به نيابت او انتخاب گشت و تا رجب 1306 در